Diane Setterfield - "Czarne skrzydła czasu"

„Czarne skrzydła czasu” to historia o Williamie Bellmanie – człowieku, którego życiowe wybory zostają naznaczone przez pozornie niewinny, lecz okrutny czyn z dzieciństwa. To opowieść o winie, obsesji i czasie, który – niczym tytułowe czarne skrzydła – krąży nad ludzkim życiem. Narracja koncentruje się przede wszystkim na głównym bohaterze książki, którego poznajemy jako małego chłopca i przechodzimy z nim przez kolejne etapy życia. Setterfield buduje historię linearnie, niemal kronikarsko, z dbałością o detale codzienności: rodzinne relacje, realia pracy w dziewiętnastowiecznej Anglii, rozwój przedsiębiorstwa tekstylnego. Ten rzeczowy opis kontrastuje z subtelną, lecz stale obecną aurą niesamowitości. Pierwsza część powieści rozwija się spokojnie, by z czasem coraz mocniej skoncentrować się na psychice bohatera. W miarę jak życie Bellmana rozpada się pod ciężarem osobistych tragedii, narracja staje się oszczędna. Setterfield nie epatuje dramatyzmem i unika nadmiernej emocjonalności – groza wynika raczej z przemilczeń. Ważne miejsce w powieści stanowi również motyw kruka, który w miarę rozwoju fabuły nabiera nowych znaczeń. Warto zwrócić uwagę na dygresje opisujące życie i wierzenia dotyczące tych niezwykłych ptaków, które również wzmacniają poczucie niesamowitości i grozy. Setterfield nie daje czytelnikowi jednoznacznych odpowiedzi na najważniejsze pytania. Czy tytułowy Black istnieje naprawdę? Czy kruki są omenem, czy tylko projekcją lęków? Ta niejednoznaczność sprawia, że powieść można czytać zarówno jako historię z nutą nadnaturalną, a także jako studium rozpadu człowieka zżeranego przez poczucie winy i obsesję kontroli. To książka refleksyjna, chwilami mroczna i melancholijna, skierowana do czytelników ceniących literaturę nastroju, niedopowiedzenia i symboliki. Pozostawia odbiorcę z poczuciem niepokoju i pytaniami o granice ludzkiej odpowiedzialności — również tej, która zaczyna się od pozornie niewinnych decyzji.

J. Plata-Malik