Historia biblioteki

Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu jest największą, a zarazem jedną z najstarszych instytucji upowszechniania kultury w mieście. Jej korzenie sięgają historii Sosnowca z przełomu wieków, już bowiem w 1899 roku funkcjonowała na jego terenie Wypożyczalnia Książek "Wiedza" - pierwsza sosnowiecka książnica o charakterze powszechnym.

Rozwijające się niezwykle dynamicznie pod względem ekonomicznym miasto nie dysponowało jednak po odzyskaniu przez kraj niepodległości biblioteką, która pod względem zasobności i poziomu merytorycznego księgozbioru mogłaby zaspokoić zarówno zapotrzebowanie czytelników na podstawowy kanon lektur, jak i sprostać rozbudzonym aspiracjom intelektualnym sosnowieckiego społeczeństwa. Dostrzegając zaistniałą sytuację ówczesna Rada Miejska, na wniosek prezydenta Aleksego Bienia, podjęła na posiedzeniu w dniu 25 listopada 1927 r. uchwałę o powołaniu Miejskiej Biblioteki Publicznej im.Gustawa Daniłowskiego, która z chwilą wybuchu II wojny światowej posiadała księgozbiór liczący około 10.000 wol.

W latach okupacji hitlerowskiej pieczołowicie gromadzone zbiory i wyposażenie uległy prawie całkowitemu zniszczeniu i rozproszeniu. W dniu 3 maja 1946 r. Miejska Biblioteka Publiczna wznowiła swą działalność z księgozbiorem liczącym zaledwie 750 wol. książek ocalonych dzięki ofiarności czytelników.

Ponad 50 lat powojennej historii miejskiej książnicy obfitowało w ważne dla jej funkcjonowania wydarzenia, zwłaszcza dotyczące powstania Biblioteki Centralnej oraz sieci oddziałów i placówek filialnych w poszczególnych dzielnicach miasta. W latach 1947-1955 uruchomiono 10 bibliotek, które zapewniły dostęp do książki czytelnikom Centrum, Środuli, Pogoni, Starego Sosnowca, Sielca, Konstantynowa, Niwki, Dańdówki. W 1957 r. W obrębie Biblioteki Centralnej rozpoczęła swą działalność Czytelnia Naukowa, a następnie Ośrodek Informacyjno-Bibliograficzny, które wzbogaciły warsztat merytoryczny oraz zakres świadczonych usług bibliotecznych. Kolejnym etapem rozszerzenia kierunków działania Biblioteki Centralnej było powołanie w 1964 r. Działu Zbiorów Regionalnych Zagłębia Dąbrowskiego, którego rolę w gromadzeniu i popularyzowaniu dokumentów z historii i teraźniejszości ziemi zagłębiowskiej trudno przecenić.

W 1975 r. dobiegła końca realizacja najważniejszej dla MBP inwestycji - gmachu Biblioteki Głównej. W nowocześnie zaprojektowanych i wyposażonych wnętrzach pomieszczono wówczas obszerne zbiory Wypożyczalni, Czytelni Naukowej, Czytelni Prasy, magazyny oraz Działy: Informacyjno-Bibliograficzny i Zbiorów Regionalnych Zagłębia Dąbrowskiego.

Do sieci Miejskiej Biblioteki Publicznej zostały włączone w wyniku reformy administracyjnej, przeprowadzonej w 1975 r., placówki należące uprzednio do Biblioteki Powiatowej w Będzinie. Są to obecne filie w Kazimierzu Górniczym, Ostrowach Górniczych, Porąbce, Maczkach i północnej części Zagórza. Pod koniec lat siedemdziesiątych powstała kolejna placówka w intensywnie rozbudowującym się Zagórzu, tym razem w jego południowej części. Po długich latach starań również mieszkańcom umożliwiono korzystanie z miejskiego księgozbioru. Dynamicznie rozwinęła się również sieć placówek w centralnych dzielnicach miasta. Swe nowe siedziby otrzymały biblioteki w Sielcu oraz Oddział dla Dzieci i Młodzieży. W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych rozpoczęły swą działalność Biblioteka dziecięca w osiedlu Rudna I oraz filie w osiedlach mieszkaniowych Rudna IV i Naftowa, a także na Pogoni. Starania o rozszerzenie sieci bibliotecznej zaowocowały w latach dziewięćdziesiątych powstaniem kolejnych, nowych placówek dla czytelników zamieszkałych na terenie Starego Sosnowca, Klimontowa i Juliusza. 

W chwili obecnej Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu dysponuje siecią 24 placówek udostępniania oraz księgozbiorem liczącym 881.545 wol. książek, 150 tytułów prasy bieżącej i czasopism oraz 12.599 jednostek zbiorów specjalnych. Dzięki sprawnemu funkcjonowaniu tak rozległej sieci bibliotek, wyposażonych w cenne, uzupełniane o nowości rynku wydawniczego zbiory, upowszechnianie kultury czytelniczej obejmuje swym zasięgiem bardzo liczne grono czytelników, zamieszkałych nawet w najodleglejszych zakątkach miasta. O skali oddziaływania Biblioteki świadczą wymownie dane, które bardzo wyraziście obrazują wysoki poziom czytelnictwa wśród sosnowiczan. W 2011r. z usług placówek skorzystało 43.350 czytelników, którzy stanowią ok. 20% ogółu mieszkańców miasta. Wypożyczono w tym roku 852.277 wol. książek, czasopism i zbiorów specjalnych, natomiast ze zbiorów czytelnianych udostępniono 174.538 jednostek bibliotecznych (książek, czasopism i zbiorów specjalnych).

Sosnowieccy czytelnicy mają do dyspozycji szeroką gamę literatury pięknej polskiej, obcej i obcojęzycznej, lektury szkolne i opracowania, książki naukowe i popularnonaukowe, począwszy od ogólnych podstaw wiedzy i kultury, poprzez filozofię, psychologię, pedagogikę, religioznawstwo, prawo, historię, geografię, ekonomię, zarządzanie, marketing, nauki przyrodnicze i techniczne, medycynę, architekturę, malarstwo, a także różnorodną literaturę poradnikową.

Biblioteka gromadzi ponadto i udostępnia, oprócz prasy codziennej o zasięgu regionalnym i ogólnopolskim, czasopisma specjalistyczne, np. o profilu ekonomiczno-prawnym, humanistycznym, przyrodniczym, technicznym oraz zbiory aktów i przepisów prawnych, dostępne w Bibliotece Głównej. Warto dodać, iż w jej zbiorach znajdują się tak cenne zabytki piśmiennictwa polskiego, jak unikatowe egzemplarze: "Dworzanina polskiego" łukasza Górnickiego z 1639 r., "O ustanowieniu i upadku Konstytucji 3 Maja" z 1793 r. Do cymeliów zaliczyć też należy pojedyncze numery "Kuriera Polskiego" z 1831 r., "Ateneum" z 1882 r. i "Chimery" z 1901 r.

 Sosnowiecka Książnica adresuje również swe usługi biblioteczne do czytelników niewidomych, niedowidzących i melomanów, oferując w Oddziale "Książki Mówionej" i Muzykaliów obszerny zbiór kaset z nagraniami literatury pięknej i popularnonaukowej, płyty analogowe i kompaktowe oraz książki i czasopisma muzyczne. Posiada również bardzo dobry, profesjonalny warsztat informacyjny (Dział Informacyjno-Bibliograficzny), co pomaga w zaawansowanej komputeryzacji procesów bibliotecznych w systemie PROLIB-PROGRESS. Dotychczas wdrożono moduły gromadzenia, opracowywania  i wypożyczania zbiorów. W chwili obecnej komputerowo udostępnia swoje zbiory Biblioteka Główna, Oddział dla Dzieci i Młodzieży , Oddział Książki Mówionej i Muzykaliów oraz Filie nr 2, 4, 6, 7, 8, 15, 17.

Biblioteka pełni również ważną funkcję kulturotwórczą, będąc organizatorem różnorodnych przedsięwzięć o charakterze stricte kulturalnym i edukacyjnym. Należą do nich wystawy tematyczne, wernisaże plastyczne, koncerty, spotkania autorskie, projekcje filmowe, kolejne edycje Zjazdu Pisarzy Zagłębiowskich oraz Sosnowieckich Dni Literatury, sesje naukowe, festyny dla dzieci, inscenizacje teatralne i kabaretowe, liczne konkursy. W ramach edukacji europejskiej Biblioteka prowadzi od lat, cieszący się dużym zainteresowaniem, cykl prezentacji państw-członków Unii Europejskiej, który to projekt uzyskał nominację do nagrody Ministra Kultury w konkursie organizowanym przez Instytut na rzecz Demokracji w Europie Wschodniej. Ponadto w 2002 r. Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu zajęła po raz siódmy z rzędu I miejsce w rankingu najlepiej propagujących kulturę czytelniczą bibliotek wielkomiejskich woj. śląskiego.

W 2002 r. Miejska Biblioteka Publiczna obchodziła jubileusz 75-lecia swojego istnienia, który uświetniła wieloma przedsięwzięciami, z których kilka zyskało rangę ważnych wydarzeń kulturalnych w naszym regionie:

• Wystawa poświęcona historii życia artystycznego Grupy Zagłębie (styczeń-luty).
• V Zjazd Pisarzy Zagłębiowskich - programie znalazły się m.in. : liczne spotkania autorskie, kiermasze nowości wydawniczych, wernisaż wystawy pt. "Literaci z zagłębiowskim rodowodem", promocja 1. tomu słownika biobibliograficznego Pisarze i badacze literatury w Zagłębiu Dąbrowskim pod red Pawła Majerskiego, kilkutomowej edycji, której Biblioteka była inicjatorem, współautorem i wydawcą (7-8 maja).
• I Sesja Zagłębiowskiej: "Literackie Zagłębie" zorganizowana wespół z Instytutem Nauk o Literaturze Polskiej Uniwersytetu śląskiego, której towarzyszyła promocja tomu 2. słownika oraz materiałów posesyjnych pt. Instytucje kultury a środowiska twórcze Sosnowca pod red. prof. Ewy Kosowskiej (21 - 22 listopada).

 W latach 2003 - 2010 r. Biblioteka we współpracy z Instytutem Nauk o Literaturze Polskiej Uniwersytetu śląskiego oraz Pracownią życia Literackiego na Górnym śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim Uniwersytetu śląskiego zorganizowała kolejne  zagłębiowskie sesje: "Biografie z Zagłębia: ludzie - zdarzenia - symbole"; " O Janie Pierzchale"; "Mozaika kultur w Zagłębiu Dąbrowskim"; "Symbole Zagłębia"; "Rody Zagłębiowskie"; "Artyści z Zagłębia" , "Architektura Zagłębia" oraz "Przyroda Zagłębia" mające na celu popularyzację oraz dokumentację dziedzictwa kulturowego Zagłębia Dąbrowskiego. Podczas w/w  konferencji prezentowano kolejne publikacje sosnowieckiej Książnicy. Zainteresowanych pełną ofertą opublikowanych dotychczas pozycji odsyłamy do działu Nasze publikacje.

Od 2005 roku Biblioteka jest gospodarzem Sosnowieckich Dni Literatury. Realizacja tego projektu służy rozbudzeniu zainteresowania czytelnictwem jako formą edukacji kulturalnej oraz integracji środowisk, do których Biblioteka adresuje swoją ofertę współpracy. Wykładom oraz spotkaniom z pisarzami , które odbywały się w Bibliotece Głównej oraz placówkach filialnych, towarzyszyły kiermasze książek przygotowane we współpracy z oficynami wydawniczymi. Dotychczas gościliśmy ok. 100 znanych i lubianych literatów m. in.: Elżbietę Dzikowską, Joannę Siedlecką, Grzegorza Kasdepke, Marcina Wolskiego, Wojciecha Kuczoka, Tomasza Raczka, Ewę Lipską, Kazimierza Kutza, Wandę Chotomską, Andrzeja Barta, Krzysztofa Kotowskiego, Wiesława Myśliwskiego i Antoniego Liberę.

 W 2006, 2008 i 2010r. sosnowiecka Książnica uczestniczyła w III ; IV i VI Katowickich Prezentacjach Bibliotecznych, które odbywały się w gmachu Biblioteki Śląskiej w Katowicach. Impreza stanowiła doskonałą okazję do zaprezentowania szerszemu gronu odbiorców osiągnięć Biblioteki w zakresie pracy z młodzieżą, wymiany poglądów i pomysłów dotyczących m.in. umiejętnego wykorzystania narzędzi marketingowych w promocji bibliotecznych przedsięwzięć i projektów.

Za swe osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury Rada Miejska Sosnowca przyznała Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Gustawa Daniłowskiego w Sosnowcu odznakę "Zasłużonego dla Miasta Sosnowca", natomiast Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w Warszawie odznaczył sosnowiecką Książnicę Medalem "Bibliotheca Magna-Perennisque".

W  2007 roku Miejska Biblioteka Publiczna im. G. Daniłowskiego obchodziła swoje 80. urodziny. Mamy nadzieję, że sosnowiecka Książnica ze swoją 80 - letnią tradycją służenia lokalnej społeczności odgrywa istotną rolę w realizowaniu polityki kulturalnej miasta oraz życiu jego mieszkańców.

W roku 2008 Biblioteka otrzymała Zagłębiowską Nagrodę „Humanitas” w konkursie organizowanym przez Wyższą Szkołę Humanitas w Sosnowcu. Konkurs ma na celu wyróżnianie osób i instytucji zasłużonych dla Zagłębia, promujących region poza jego granicami. Dostojna kapituła wyróżniła sosnowiecką Książnicę nagrodą promocyjną za aktywność na rzecz umacniania tożsamości lokalnej.

W roku 2010 kol. Justyna Adamowska i Alicja Konieczna otrzymały wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie organizowanym przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich na plakat promujący Tydzień Bibliotek 2010 "Biblioteka - Słowa, dźwięki, obrazy".

Rok 2010 przyniósł także dalszy rozwój procesów komputeryzacji. Wszystkie placówki (za wyjątkiem Filii nr 9 i 16) uzyskały dostęp do darmowego internetu. Czytelnie internetowe cieszą się dużą popularnością zarówno wśród dzieci, dorosłych, jak i seniorów, którzy chętnie biorą udział w indywidualnych zajęciach komputerowych.

W roku 2011 uzupełniono zakup sprzętu komputerowego, oprogramowania i licencji do digitalizacji zbiorów regionalnych oraz wydawnictw własnych MBP w ramach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej.

Od kwietnia 2011 uruchomiono salę konferencyjno-kinową, gdzie - z powodzeniem - odbywają się konferencje, imprezy literackie oraz przeglądy filmowe z cyklu „Kino w Bibliotece”.

Kierownik Filii nr 5 w Sosnowcu - Danuta Witek została laureatką Nagrody Śląskiego Środowiska Bibliotekarskiego im. Józefa Lompy. Śląskiego. Honoruje się nią osoby, które mają wybitne osiągnięcia w promocji czytelnictwa oraz realizują twórcze pomysły w pracy bibliotecznej.