Historia biblioteki

Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu jest najwiêksz±, a zarazem jedn± z najstarszych instytucji upowszechniania kultury w mie¶cie. Jej korzenie siêgaj± historii Sosnowca z prze³omu wieków, ju¿ bowiem w 1899 roku funkcjonowa³a na jego terenie Wypo¿yczalnia Ksi±¿ek "Wiedza" - pierwsza sosnowiecka ksi±¿nica o charakterze powszechnym.

Rozwijaj±ce siê niezwykle dynamicznie pod wzglêdem ekonomicznym miasto nie dysponowa³o jednak po odzyskaniu przez kraj niepodleg³o¶ci bibliotek±, która pod wzglêdem zasobno¶ci i poziomu merytorycznego ksiêgozbioru mog³aby zaspokoiæ zarówno zapotrzebowanie czytelników na podstawowy kanon lektur, jak i sprostaæ rozbudzonym aspiracjom intelektualnym sosnowieckiego spo³eczeñstwa. Dostrzegaj±c zaistnia³± sytuacjê ówczesna Rada Miejska, na wniosek prezydenta Aleksego Bienia, podjê³a na posiedzeniu w dniu 25 listopada 1927 r. uchwa³ê o powo³aniu Miejskiej Biblioteki Publicznej im.Gustawa Dani³owskiego, która z chwil± wybuchu II wojny ¶wiatowej posiada³a ksiêgozbiór licz±cy oko³o 10.000 wol.

W latach okupacji hitlerowskiej pieczo³owicie gromadzone zbiory i wyposa¿enie uleg³y prawie ca³kowitemu zniszczeniu i rozproszeniu. W dniu 3 maja 1946 r. Miejska Biblioteka Publiczna wznowi³a sw± dzia³alno¶æ z ksiêgozbiorem licz±cym zaledwie 750 wol. ksi±¿ek ocalonych dziêki ofiarno¶ci czytelników.

Ponad 50 lat powojennej historii miejskiej ksi±¿nicy obfitowa³o w wa¿ne dla jej funkcjonowania wydarzenia, zw³aszcza dotycz±ce powstania Biblioteki Centralnej oraz sieci oddzia³ów i placówek filialnych w poszczególnych dzielnicach miasta. W latach 1947-1955 uruchomiono 10 bibliotek, które zapewni³y dostêp do ksi±¿ki czytelnikom Centrum, ¶roduli, Pogoni, Starego Sosnowca, Sielca, Konstantynowa, Niwki, Dañdówki. W 1957 r. W obrêbie Biblioteki Centralnej rozpocze³a sw± dzia³alno¶æ Czytelnia Naukowa, a nastêpnie O¶rodek Informacyjno-Bibliograficzny, które wzbogaci³y warsztat merytoryczny oraz zakres ¶wiadczonych us³ug bibliotecznych. Kolejnym etapem rozszerzenia kierunków dzia³ania Biblioteki Centralnej by³o powo³anie w 1964 r. Dzia³u Zbiorów Regionalnych Zag³êbia D±browskiego, którego rolê w gromadzeniu i popularyzowaniu dokumentów z historii i tera¼niejszo¶ci ziemi zag³êbiowskiej trudno przeceniæ.

W 1975 r. dobieg³a koñca realizacja najwa¿niejszej dla MBP inwestycji - gmachu Biblioteki G³ównej. W nowocze¶nie zaprojektowanych i wyposa¿onych wnêtrzach pomieszczono wówczas obszerne zbiory Wypo¿yczalni, Czytelni Naukowej, Czytelni Prasy, magazyny oraz Dzia³y: Informacyjno-Bibliograficzny i Zbiorów Regionalnych Zag³êbia D±browskiego.

Do sieci Miejskiej Biblioteki Publicznej zosta³y w³±czone w wyniku reformy administracyjnej, przeprowadzonej w 1975 r., placówki nale¿±ce uprzednio do Biblioteki Powiatowej w Bêdzinie. S± to obecne filie w Kazimierzu Górniczym, Ostrowach Górniczych, Por±bce, Maczkach i pó³nocnej czê¶ci Zagórza. Pod koniec lat siedemdziesi±tych powsta³a kolejna placówka w intensywnie rozbudowuj±cym siê Zagórzu, tym razem w jego po³udniowej czê¶ci. Po d³ugich latach starañ równie¿ mieszkañcom umo¿liwiono korzystanie z miejskiego ksiêgozbioru. Dynamicznie rozwinê³a siê równie¿ sieæ placówek w centralnych dzielnicach miasta. Swe nowe siedziby otrzyma³y biblioteki w Sielcu oraz Oddzia³ dla Dzieci i M³odzie¿y. W pierwszej po³owie lat osiemdziesi±tych rozpoczê³y sw± dzia³alno¶æ Biblioteka dzieciêca w osiedlu Rudna I oraz filie w osiedlach mieszkaniowych Rudna IV i Naftowa, a tak¿e na Pogoni. Starania o rozszerzenie sieci bibliotecznej zaowocowa³y w latach dziewiêdziesi±tych powstaniem kolejnych, nowych placówek dla czytelników zamieszka³ych na terenie Starego Sosnowca, Klimontowa i Juliusza. 

W chwili obecnej Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu dysponuje sieci± 24 placówek udostêpniania oraz ksiêgozbiorem licz±cym 871.194 wol. ksi±¿ek, 180 tytu³ów prasy bie¿±cej i czasopism oraz 11.922 jednostek zbiorów specjalnych. Dziêki sprawnemu funkcjonowaniu tak rozleg³ej sieci bibliotek, wyposa¿onych w cenne, uzupe³niane o nowo¶ci rynku wydawniczego zbiory, upowszechnianie kultury czytelniczej obejmuje swym zasiêgiem bardzo liczne grono czytelników, zamieszka³ych nawet w najodleglejszych zak±tkach miasta. O skali oddzia³ywania Biblioteki ¶wiadcz± wymownie dane, które bardzo wyrazi¶cie obrazuj± wysoki poziom czytelnictwa w¶ród sosnowiczan. W 2009 r. z us³ug placówek skorzysta³o 46.582 czytelników, którzy stanowi± ok. 22% ogó³u mieszkañców miasta. Wypo¿yczono w tym roku 929.914 wol. ksi±¿ek i czasopism, natomiast ze zbiorów czytelnianych udostêpniono 240.798 jednostek bibliotecznych (ksi±¿ek, czasopism i zbiorów specjalnych).

Sosnowieccy czytelnicy maj± do dyspozycji szerok± gamê literatury piêknej polskiej, obcej i obcojêzycznej, lektury szkolne i opracowania, ksi±¿ki naukowe i popularnonaukowe, pocz±wszy od ogólnych podstaw wiedzy i kultury, poprzez filozofiê, psychologiê, pedagogikê, religioznawstwo, prawo, historiê, geografiê, ekonomiê, zarz±dzanie, marketing, nauki przyrodnicze i techniczne, medycynê, architekturê, malarstwo, a tak¿e ró¿norodn¿ literaturê poradnikow±.

Biblioteka gromadzi ponadto i udostêpnia, oprócz prasy codziennej o zasiêgu regionalnym i ogólnopolskim, czasopisma specjalistyczne, np. o profilu ekonomiczno-prawnym, humanistycznym, przyrodniczym, technicznym oraz zbiory aktów i przepisów prawnych, dostêpne w Bibliotece G³ównej. Warto dodaæ, i¿ w jej zbiorach znajduj± siê tak cenne zabytki pi¶miennictwa polskiego, jak unikatowe egzemplarze: "Dworzanina polskiego" ³ukasza Górnickiego z 1639 r., "O ustanowieniu i upadku Konstytucji 3 Maja" z 1793 r. Do cymeliów zaliczyæ te¿ nale¿y pojedyncze numery "Kuriera Polskiego" z 1831 r., "Ateneum" z 1882 r. i "Chimery" z 1901 r.

 Sosnowiecka Ksi±¿nica adresuje równie¿ swe us³ugi biblioteczne do czytelników niewidomych, niedowidz±cych i melomanów, oferuj±c w Oddziale "Ksi±¿ki Mówionej" i Muzykaliów obszerny zbiór kaset z nagraniami literatury piêknej i popularnonaukowej, p³yty analogowe i kompaktowe oraz ksi±¿ki i czasopisma muzyczne. Posiada równie? bardzo dobry, profesjonalny warsztat informacyjny (Dzia³ Informacyjno-Bibliograficzny), co pomaga w zaawansowanej komputeryzacji procesów bibliotecznych w systemie PROLIB-PROGRESS (Dzia³ Komputerowy). Dotychczas wdro¿ono modu³y gromadzenia, opracowywania  i wypo¿yczania zbiorów. W chwili obecnej komputerowo udostêpnia swoje zbiory BIblioteka G³ówna przy ul. Zegad³owicza oraz Oddzia³ dla dzieci i m³odzie¿y przy ul. Parkowej.

Biblioteka pe³ni równie¿ wa¿n± funkcjê kulturotwórcz±, bêd±c organizatorem ró¿norodnych przedsiêwziêæ o charakterze stricte kulturalnym i edukacyjnym. Nale¿± do nich wystawy tematyczne, wernisa¿e plastyczne, koncerty, spotkania autorskie, kolejne edycje Zjazdu Pisarzy Zag³êbiowskich oraz Sosnowieckich Dni Literatury, sesje naukowe, festyny dla dzieci, inscenizacje teatralne i kabaretowe, liczne konkursy. W ramach edukacji europejskiej Biblioteka prowadzi od 5 lat, ciesz±cy siê du¿ym zainteresowaniem, cykl prezentacji pañstw-cz³onków Unii Europejskiej, który to projekt uzyska³ nominacjê do nagrody Ministra Kultury w konkursie organizowanym przez Instytut na rzecz Demokracji w Europie Wschodniej. Ponadto w 2002 r. Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu zaje³a po raz siódmy z rzêdu I miejsce w rankingu najlepiej propaguj±cych kulturê czytelnicz± bibliotek wielkomiejskich woj. ¶l±skiego.

W 2002 r. Miejska Biblioteka Publiczna obchodzi³a jubileusz 75-lecia swojego istnienia, który u¶wietni³a wieloma przedsiêwziêciami, z których kilka zyska³o rangê wa¿nych wydarzeñ kulturalnych w naszym regionie:

• Wystawa po¶wiêcona historii ¿ycia artystycznego Grupy Zag³êbie (styczeñ-luty).
• V Zjazd Pisarzy Zag³êbiowskich - programie znalaz³y siê m.in. : liczne spotkania autorskie, kiermasze nowo¶ci wydawniczych, wernisa¿ wystawy pt. "Literaci z zag³êbiowskim rodowodem", promocja 1. tomu s³ownika biobibliograficznego Pisarze i badacze literatury w Zag³êbiu D±browskim pod red Paw³a Majerskiego, kilkutomowej edycji, której Biblioteka by³a inicjatorem, wspó³autorem i wydawc± (7-8 maja).
• I Sesja Zag³êbiowskiej: "Literackie Zag³êbie" zorganizowana wespó³ z Instytutem Nauk o Literaturze Polskiej Uniwersytetu ¶l±skiego, której towarzyszy³a promocja tomu 2. s³ownika oraz materia³ów posesyjnych pt. Instytucje kultury a ¶rodowiska twórcze Sosnowca pod red. prof. Ewy Kosowskiej (21 - 22 listopada).

 W latach 2003 - 2009 r. Biblioteka we wspó³pracy z Instytutem Nauk o Literaturze Polskiej Uniwersytetu ¶l±skiego oraz Pracowni± ¿ycia Literackiego na Górnym ¶l±sku i w Zag³êbiu D±browskim Uniwersytetu ¶l±skiego zorganizowa³a kolejne  zag³êbiowskie sesje: "Biografie z Zag³êbia: ludzie - zdarzenia - symbole"; " O Janie PIerzchale"; "Mozaika kultur w Zag³êbiu D±browskim"; "Symbole Zag³êbia"; "Rody Zag³êbiowskie"; "Arty¶ci z Zag³êbia"  maj±ce na celu popularyzacjê oraz dokumentacjê dziedzictwa kulturowego Zag³êbia D±browskiego. Podczas w/w  konferencji prezentowano kolejne publikacje sosnowieckiej Ksi±¿nicy. Zainteresowanych pe³n± ofert±  opublikowanych dotyczczas pozycji odsy³amy do dzia³u Wydawnictwa.

Od 2005 roku Biblioteka jest gospodarzem Sosnowieckich Dni Literatury. Realizacja tego projektu s³u¿y rozbudzeniu zainteresowania czytelnictwem jako form± edukacji kulturalnej oraz integracji ¶rodowisk, do których Biblioteka adresuje swoj± ofertê wspó³pracy. Wyk³adom oraz spotkaniom z pisarzami , ktore odbywa³y siê w Bibliotece G³ównej oraz placówkach filialnych, towarzyszy³y kiermasze ksi±¿ek przygotowane we wspó³pracy z oficynami wydawniczymi. Dotychczas go¶cili¶my m. in.:El¿bietê Dzikowsk±, Joannê Siedleck±, Grzegorza Kasdepke, Marcina Wolskiego, Wojciecha Kuczoka, czy Tomasza Raczka.

 W 2006 i 2008 r. - po raz pierwszy   -  sosnowiecka Ksi±¿nica uczestniczy³a w III i IV Katowickich Prezentacjach Bibliotecznych, które odbywa³y siê w gmachu BIblioteki ¦l±skiej w Katowicach. Impreza stanowi³a doskona³± okazjê do zaprezentowania szerszemu gronu odbiorców osi±gnieæ BIblioteki w zakresie pracy z m³odzie¿±, wymiany pogl±dów i pomys³ów dotycz±cych m.in. umiejetnego wykorzystania narzêdzi marketingowych w promocji bibliotecznych przedsiêwziêæ i projektów.

Za swe osi±gniêcia w dziedzinie upowszechniania kultury Rada Miejska Sosnowca przyzna³a Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Gustawa Dani³owskiego w Sosnowcu odznakê "Zas³u¿onego dla Miasta Sosnowca", natomiast Zarz±d G³ówny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w Warszawie odznaczy³ sosnowieck± Ksi±¿nicê Medalem "Bibliotheca Magna-Perennisque".

W  2007 roku Miejska Biblioteka Publiczna im. G. Dani³owskiego ochodzi³a swoje 80. urodziny.Mamy nadziejê, ¿e sosnowiecka Ksi±¿nica ze swoj± 80 - letni± tradycj± s³u¿enia lokalnej spo³eczno¶ci odgrywa istotn± rolê w realizowaniu polityki kulturalnej miasta oraz ¿yciu jego mieszkañców.

W roku 2008 Biblioteka  otrzyma³a Zag³êbiowsk± Nagrodê „Humanitas” w konkursie organizowanym przez Wy¿sz± Szko³ê Humanitas w Sosnowcu. Konkurs ma na celu wyró¿nianie osób i instytucji zas³u¿onych dla Zag³êbia, promuj±cych region poza jego granicami. Dostojna kapitu³a wyró¿ni³a sosnowieck± Ksi±¿nicê nagrod± promocyjn± za aktywno¶æ na rzecz umacniania to¿samo¶ci lokalnej.